Jak wygląda rynek usług interim management w Polsce i w Europie?

O tym jak wygląda rynek usług interim management w Polsce i Europie, a właściwie o tym, jak te rynki się różnią, decyduje cały szereg czynników, w tym przede wszystkim historia stosowania tego rozwiązania.

Rozwiązanie, któremu sprzyja kryzys.

Interim management pojawił się na rynkach europejskich w latach 60-tych ub. stulecia i był odpowiedzią na restrykcyjne prawo pracy, które nakładało na pracodawców np. w Szwecji czy Holandii obowiązek płacenia wysokich odpraw zwalnianym pracownikom. Pewni swej wysokiej wartości rynkowej managerowie decydowali się pracować projektowo, w okresie realizacji danego zadania, rezygnując z zabezpieczeń wynikających z prawa pracy i wysokich odpraw. Była to relacja typu win-win: pracodawca zyskiwał wysokie kompetencje tylko na czas, kiedy realnie były mu potrzebne, manager osiągał wyższe wynagrodzenie, potwierdzenie własnych wysokich kompetencji i perspektywę kolejnych atrakcyjnych zleceń. Trendy rynkowe, globalizacja, rozwój nowych technologii i wzrost znaczenia pracy projektowej sprzyjał rozwijaniu idei interim management, zwłaszcza, że odpowiadała ona także na narastający kryzys demograficzny, w tym potrzebę utrzymania na rynku kadry 50+ w obliczu wydłużającej się średniej długości życia. Idea trafiała na podatny grunt.
Prowadzone na rynkach międzynarodowych badania wskazują, że kryzysy gospodarcze i związane z nimi często restrukturyzacje i masowe zwolnienia sprzyjają rozwojowi rynku usług interim management. Jak pokazują dane z Wlk. Brytanii największy wzrost liczby interim managerów na tamtejszym rynku nastąpił w okresie kryzysu 2008-2009. I od tego czasu ma stałą tendencję wzrostową. Podobny trend obserwowany był na rynku niemieckim. W Polsce możemy przyjąć, że właśnie po 2009 roku nastąpił prawdziwy zwrot w kierunku systematycznego i przyspieszającego rozwoju rynku tego typu usług.

Młodszy polski rynek.

Interim management jako rozwiązanie biznesowe dotarł do nas w latach 90-tych ub. wieku wraz z międzynarodowymi korporacjami, które dzięki temu wypełniały luki kompetencyjne na naszym młodym kapitalistycznym rynku a także edukowały lokalne kadry managerskie. Zjawisko miało jednak charakter marginalny, populację interim managerów oceniano na 100-150 osób. Wzrost zainteresowania zarządzaniem czasowym obserwujemy w ostatnim 10-leciu. Szacowane na ok. 300 osób w 2011 roku środowisko dziś liczy ponad 3500 aktywnych interim managerów (wg profili osób działających w Polsce zarejestrowanych na LinkedIn), a wielkość rynku szacuje się na 450 mln. zł (dane SIM, 2018). Dla porównania w Wlk. Brytanii w formule interim management pracuje około 20.000 managerów. W Niemczech jest to około 17.000. Rynek usług w Niemczech w ostatnich pięciu latach wzrasta średnio o 10-12 % i według prognoz w 2019 roku przekroczy pułap 2 mld Euro. Na 2 miliardy funtów, szacowane są aktualnie obroty rynku brytyjskiego, który w ostatniej dekadzie rósł stabilnie o ok. 8-10% rocznie i nie zaszkodziło mu nawet widmo Brexitu.

Dojrzałość managera.

Z racji swojej specyfiki interim management wymaga bogatego doświadczenia zawodowego i eksperckiej wiedzy. Nie dziwi zatem fakt, że najliczniejszą grupę (54%) na dojrzałych europejskich rynkach stanowią interim managerowie w wieku 50-59 lat (średni wiek wg statystyk to 54 lata). Średnia wieku polskiego interim managera to 47 lat, a najliczniejszą grupę, 45% stanowią osoby w przedziale wiekowym 40-49 lat. W przedziale 50-59 lat w Polsce pracuje 34% interim managerów. Na razie w kategoriach ciekawostki możemy wspomnieć, że w badaniu rynku interim management 2019 w Polsce pojawiła się kategoria 70+. I choć jest to zaledwie 1 wskazanie, to jednak należy ten fakt odnotować. Podobna kategoria pojawiła się w ostatnim badaniu w Wlk. Brytanii i tam wskazań było ponad 20. Signum temporis?

Kobiety na rynku interim management.

Diversity & inclusion odmieniana jest ostatnio przez wszystkie przypadki, dlatego zrozumiałe zainteresowanie budzi liczba kobiet w interim managemencie. Przez wiele lat odsetek pań pracujących w roli managerów czasowych nie przekraczał 10%. Wyjątkiem była Wlk. Brytania, gdzie odsetek ten wynosił 25-27% i na tym poziomie utrzymuje się do dziś. W Polsce od początku prowadzenia badań panie zajmują 21-25% rynku interim management i jest to o 5% więcej niż średnia europejska, która w 2016 roku dobiła do 15% (we wcześniejszych badaniach utrzymywała się na poziomie 10%).

Dominujące branże.

Produkcja i przemysł maszynowy dominują od lat w projektach interimowych, ale – jak zgodnie poskreślają autorzy badan polskich i międzynarodowych – jeszcze nigdy ta dominacja nie była tak wyraźna, jak w wynikach ostatnich badań. To wskazuje jedno: coraz większą szybkość zmian w gospodarce i wzrost zapotrzebowania na unikalne kompetencje interim managerów. Rodzi się nieodparte wrażenie, że gig economy przyspieszy rozwój interim managementu.
Na liście branż sięgających najczęściej po managerów czasowych w Polsce pojawiają się kolejno: usługi finansowe, handel detaliczny, IT/Telekomunikacja, hotelarstwo i turystyka. Dla porównania w badaniu europejskim są to: usługi finansowe i bankowe, ubezpieczenia, FMCG, farmacja. Tu warto odnotować jedną cechę szczególną rynku brytyjskiego rzadko spotykaną na innych rynkach: aż 1/3 projektów realizowanych na tamtejszym rynku dotyczy sektora publicznego. W Polsce są to pojedyncze projekty. W ostatnim badaniu rynku odnotowano 8 takich przypadków i choć to rzeczywiście niewiele, to może należy je traktować jako światełko w tunelu?

Stawki w projektach interim management.

Zróżnicowanie rynków najbardziej przejawia się w stawkach dziennych uzyskiwanych w projektach interim management. W Polsce stawki oscylują wokół kwot 1700-2250 zł za dzień pracy, na rynkach europejskich kwoty wahają się od 607 Euro we Włoszech, poprzez 867 Euro (w przeliczeniu) w Wlk Brytanii, 870 Euro w Belgii, po 1020 Euro w Niemczech. Temat stawek i kosztów interim managera szczegółowo opisujemy w artykule: https://nuvadis.com/blog/jaki-jest-koszt-interim-managera/ 

Źródła danych:
http://ddim.de/ Interim-Management-Report-2019-de.pdf,
http://alphamanagement.eu/wp-content/uploads/2017/03/SMW_Survey_pp_2016.pdf
http://www.iim.org.uk/survey/
http://stowarzyszenieim.org/raporty-z-badan-rynku